Συνέντευξη Αρχιεπισκόπου στον ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ(20-4-2003)

Εκτύπωση

 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ

«ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ»

20/4/2003

 

1Η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Μακαριώτατε, αυτές τις μέρες συμπληρώνετε πέντε χρόνια στον πρώτο θρόνο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Θα σας παρακαλέσω να κάνετε ένα «συναισθηματικό» απολογισμό αυτής της περιόδου και να μας πείτε αν υπήρξαν στιγμές που νιώσατε ικανοποίηση για την ευνοϊκή έκβαση των θεμάτων της Εκκλησίας ή λύπη και απογοήτευση για εκείνα τα οποία δεν ήταν εφικτό να γίνουν.

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Πράγματι, η Χάρις του Θεού με αξίωσε αυτές τις μέρες να συμπληρώνω πέντε χρόνια Αρχιεπισκοπίας. Δε σας κρύβω ότι νιώθω δέος μπροστά στη διαπίστωση της ταχύτητας με την οποία κυλά ο χρόνος, στη διάρκεια του οποίου ο καθένας από εμάς καλείται να εργαστεί, να προσφέρει, να κάνει πράξη τα οράματα και τους στόχους του, κυρίως εκείνος που ηγείται χώρων ευαίσθητων, ιστορικών και πνευματικών όπως είναι η Εκκλησία μας. Στην εξέλιξη αυτών των ετών θέσαμε στόχους, βάλαμε τον πήχη πολύ ψηλά, γιατί πιστεύουμε ότι η Εκκλησία πρέπει πάντα να στοχεύει ψηλά. Κληθήκαμε, παράλληλα, ν’ αντιμετωπίσουμε και σκοπέλους και προβλήματα, αλλά δεν πτοηθήκαμε γιατί γνωρίζουμε ότι η πορεία του Σώματος του Χριστού στο χρόνο ήταν και είναι γεμάτη από τέτοια προβλήματα. Η προσωπική μου ικανοποίηση και αντίστοιχα η θλίψη μου σχετίζονται άμεσα με την κατάκτηση ή όχι των στόχων μας, με την υπέρβαση ή όχι των σκοπέλων και των εμποδίων που προβάλλουν στο δρόμο της Εκκλησίας. Αυτή η υπέρβαση επιτυγχάνεται όταν υπάρχει ενότητα και ομόνοια, όταν όλοι είμαστε προσηλωμένοι στον αγώνα για τη δόξα του Θεού και την προκοπή του λαού Του, αφήνοντας στην άκρη τις προσωπικές μας πικρίες, τα πάθη και τους ανταγωνισμούς.

 

2η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Στις πρώτες σας δηλώσεις, μετά την εκλογή σας στο ανώτατο Εκκλησιαστικό αξίωμα, είχατε επισημάνει τρεις λέξεις κλειδιά για τις προτεραιότητές σας: «εκσυγχρονισμός, αξιοκρατία και ανανέωση». Αυτοί οι στόχοι επιτεύχθηκαν;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Η ανάγκη για εκσυγχρονισμό είναι επιταγή της παράδοσής μας. Αυτή η παράδοση δεν είναι μια στατική πραγματικότητα αλλά δυναμική, δε θεωρείται ως νεκρή αποδοχή του παρελθόντος αλλ’ ως μία ζώσα αποκάλυψη του Αγίου Πνεύματος στο παρόν. Η παράδοση, ενώ εσωτερικά είναι αμετάλλακτη και σ’ αυτό όλοι μας και πρώτος εγώ είμαστε αμετακίνητοι, συνεχώς αναλαμβάνει νέες μορφές, που συμπληρώνουν τις παλιές χωρίς να τις εκτοπίζουν. Αυτή είναι η φιλοσοφία μου, την οποία προσπαθώ να καταστήσω κατανοητή προκειμένου ν’ απομακρύνω από τη σκέψη των πιστών μας οποιοδήποτε φόβο, ότι δηλ. στο βωμό αυτού του εκσυγχρονισμού πρόκειται να θυσιάσουμε ή να υποτιμήσουμε τα παραδεδομένα.

          Όσον αφορά στην αξιοκρατία, αυτή αποτελεί ένα από τα κυριότερα μελήματά μου και σχετίζεται άμεσα με την ανάδειξη ικανών, αξίων και καταρτισμένων στελεχών. Θεωρώ το συγκεκριμένο καθήκον από τα πιο σημαντικά ενός ηγέτου. Πιστεύω, επίσης, ότι σε συνεργασία και σύμπνοια με τα μέλη της Ιεράς Συνόδου, αναδείξαμε μαζί πολλά τέτοια στελέχη, ενωτιζόμενοι τις ανάγκες των καιρών, προωθήσαμε νέους ανθρώπους ελπίζοντας στη δυναμική και τα χαρίσματα που κουβαλούν, τιμήσαμε, όμως και αναδείξαμε και ανθρώπους που άσπρισαν μέσα στην Εκκλησία επαινώντας έτσι το μεγάλο έργο και την προσφορά τους.

          Ο τρίτος στόχος ήταν και είναι πράγματι η ανανέωση στην Εκκλησία. Για το λόγο αυτό φροντίσαμε να κάνουμε και πάλι την Εκκλησία μας πιο ανθρώπινη και απλή. Και θεωρώ ευλογία Θεού το γεγονός ότι στην εποχή της αμφισβήτησης και της ανατροπής των αυτονόητων, υπάρχουν άνθρωποι που ελκύονται από τη χάρη του Θεού και προσφέρουν τον εαυτό τους στην Εκκλησία ακολουθώντας είτε τον Μοναχικό και άγαμο βίο είτε την έγγαμη Ιερωσύνη. Απέναντί τους στέκομαι με θαυμασμό, αλλά και σεβασμό. Στηρίζουμε χρηστές ελπίδες σ’ αυτούς τους ανθρώπους, τους περιβάλουμε με αγάπη, αγωνιζόμαστε για τη συνεχή επιμόρφωση και κατάρτισή τους και προβάλλουμε κυρίως την ανάγκη για την πνευματική τους καλλιέργεια.

 

3η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Ποιές είναι οι σκέψεις σας για τη θέση που θα μπορούσε να έχει σήμερα η Ορθοδοξία και ειδικότερα η Εκκλησία της Ελλάδος σε θέματα που αφορούν σε ολόκληρο τον κόσμο όπως η παγκοσμιοποίηση, η ξενοφοβία, οι φυλετικές και κοινωνικές διακρίσεις;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Πιστεύω, όπως και πολλοί άλλοι, ότι μπήκαμε στον αιώνα της Ορθοδοξίας. Το ήθος που προβάλλει σήμερα η Ορθόδοξη Εκκλησία σε ολόκληρο τον κόσμο και η σταθερή προσήλωση στην ανόθευτη παράδοσή της είναι τα στοιχεία που την καθιστούν άκρως ελκυστική για τον σύγχρονο Ευρωπαίο και όχι μόνο. Αρνούμενη την προκλητική εκκοσμίκευση και προσηλωμένη στις αιώνιες αρχές της δίνει πειστικές απαντήσεις σε όλους εκείνους που αγανακτούν ίσως και απογοητεύονται από την εκκοσμίκευση και την εκλογίκευση της Δυτικής Χριστια-νοσύνης. Ειδικότερα η Εκκλησία της Ελλάδος θεωρείται από πολλούς  ως η ατμομηχανή που τραβά με ασφάλεια μπροστά το τραίνο που ονομάζεται «παγκόσμια Ορθοδοξία» και αυτό το επιτυγχάνει γιατί ζει και αναπτύσσεται μέσα σε ένα δημοκρατικό περιβάλλον, που διαπνέεται από την ελευθερία και απευθύνεται σε ένα λαό αμιγώς Ορθόδοξο, που την εμπιστεύεται και ακουμπά πάνω της με ελπίδα.

          Καυχώμαι για το γεγονός ότι η Εκκλησία μας σήμερα έχει και τη διάθεση, αλλά κυρίως τη δύναμη να πάρει θέση για όλα τα σύγχρονα προβλήματα που απασχολούν τον κόσμο και, με τις μελετημένες παρεμβάσεις της, να προβληματίσει θετικά εκείνους που παίρνουν τις αποφάσεις.

 

4η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Ο εκσυγχρονισμός στον  οποίο αναφερθήκατε αφορούσε σε θέσεις της Εκκλησίας πάνω σε ζητήματα που απασχολούν την Ελληνική κοινωνία; Μέχρι πού θα μπορούσε να φτάσει ο εκσυγχρονισμός με δεδομένες τις βασικές αρχές τη Ορθοδοξίας;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Ο εκσυγχρονισμός είναι ένας όρος που συχνά προκαλεί ταραχή σε κάποιους μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας. Γιατί, όμως; Μήπως η Εκκλησία είναι ένας νεκρός οργανισμός που δεν επιδέχεται καμία επέμβαση και ανανέωση; Όχι, βέβαια. Η Εκκλησία μας είναι ένας ζωντανός οργανισμός που οφείλει ν’ αναλαμβάνει τα νέα δεδομένα, να μη φοβάται τους ρυθμούς εξέλιξης, αλλά ν’ αντιμετωπίζει με θάρρος κι ετοιμότητα τις προκλήσεις των καιρών. Η Εκκλησία, άλλωστε, προσλαμβάνει, μεταμορφώνει και εκκλησιαστικοποιεί τον κόσμο. Για να το καταφέρει, όμως, αυτό πρέπει να είναι πιστή στις βασικές της αρχές τις οποίες πρέπει να κρατά αναλλοίωτες. Έχοντας, λοιπόν, αυτή τη σταθερή βάση ενώπιόν μας δε διστάζουμε να πάρουμε πρωτοβουλίες οι οποίες, ενδεχομένως  μέχρι χτες, να φαίνονταν απόμακρες για την Εκκλησία.

 

5η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Η τροποποίηση των ράσων αποτελεί βήμα εκσυγχρονισμού ή τελικά βαρύτητα στον εκσυγχρονισμό έχει ο λόγος και όχι τόσο η αμφίεση των Κληρικών;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Καλά κάνετε και ομιλείτε για τροποποίηση γιατί κάποιοι με κατηγόρησαν ότι εισηγήθηκα την κατάργηση του ράσου, κάτι που ασφαλώς δεν ισχύει. Είμαι ο τελευταίος που θα διανοηθώ ποτέ κάτι τέτοιο. Εγώ μίλησα για μία επί το πρακτικότερον τροποποίηση ούτως ώστε οι Ιερείς μας να διευκολύνονται στην καθημερινή τους ζωή, κυρίως οι οικογενειάρχες που κουβαλούν μαζί τους και τα οικογενειακά βάρη. Το ξεκαθαρίζουμε αυτό. Από την άλλη, ασφαλώς και πιστεύω ότι ο εκσυγχρονισμός δε σχετίζεται με εξωτερικά σχήματα, έχει σχέση με συγκεκριμένες πρακτικές, με την υιοθέτηση νέων μεθόδων εργασίας, με τα άφοβα ανοίγματά μας στο σύγχρονο κόσμο, με τη διάθεσή μας να διαλεχτούμε με τους άλλους χωρίς κόμπλεξ και προκαταλήψεις, με την προσπάθεια μας να βγούμε από την αυτάρκειά μας και να μπούμε δυναμικά στον κόσμο για να τον αλλοιώσουμε προς το καλό. Αυτό ονειρεύομαι για την  Εκκλησία, τη θέλω σύγχρονη, αλλά και σεβαστική προς το παρελθόν και την παράδοσή της.

 

6Η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Ένα από τα κορυφαία θέματα που αντιμετωπίσατε ήταν και το θέμα της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Πώς κρίνετε σήμερα την έκβαση του θέματος αλλά και την περίοδο κατά την οποία υπήρξαν οξείς χαρακτηρισμοί από πολιτικούς και πανεπιστημιακούς εναντίον σας.

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Εξακολουθώ να πιστεύω ότι ήταν ένα θέμα που δημιουργήθηκε χωρίς κανένα λόγο, χωρίς να επιβάλλεται από κανένα εξωγενή θεσμικό παράγοντα, χωρίς να προέρχεται από καμία εσωτερική ανάγκη και μετεβλήθη σε μια από τις πιο ατυχείς και επιπόλαιες επιλογές της κυβέρνησης. Μπορεί να φαίνεται σήμερα ότι η έκβαση του θέματος φέρνει την Εκκλησία σε θέση αδυναμίας ή και αποτυχίας ακόμα στις διεκδικήσεις της. Αλλά πίσω από την Εκκλησία βρίσκεται ο Ελληνικός λαός ο οποίος μαζικά διαδήλωσε τη βούληση και την απόφασή του. Και βέβαια, το να θέλει η Πολιτεία ν’ αγνοήσει την Εκκλησία είναι κατανοητό, μέσα στα πλαίσια της εξουσίας της, άσχετα αν το θεωρώ ανεπίτρεπτο, αλλά το ν’ αγνοεί το λαό αυτό το θεωρώ και ανεπίτρεπτο και αντιδημοκρατικό. Και είναι γνωστό από την ιστορία ότι ο λαός δεν ξεχνά εκείνους που τον μειώνουν και τον περιφρονούν.

          Εμείς από την πλευρά μας, πιστεύουμε ότι πράξαμε παν το ανθρωπίνως δυνατό, έχουμε ήσυχη τη συνείδησή μας έναντι του Θεού και του λαού και είμαστε βέβαιοι, ότι, αργά ή γρήγορα, θα δικαιωθούμε και μάλιστα πανηγυρικά. Δε θέλω, επίσης, να σχολιάσω τους οξείς, όπως τους χαρακτηρίζετε, χαρακτηρισμούς πολιτικών προσώπων και πανεπι-στημιακών. Θα κριθούν από την ιστορία. Θέλω μόνο να επαινέσω όλους εκείνους που στάθηκαν δίπλα στον αγώνα της Εκκλησίας υποστη-ρίζοντας τα αυτονόητα.

 

7η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Εκείνη την περίοδο, αλλά και πρόσφατα, κατά τις δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές, δεχθήκατε κριτική για επέμβαση στην πολιτική ζωή του τόπου. Τι έχετε ν’ απαντήσετε στους επικριτές σας;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Οι ίδιοι αυτοί επικριτές δεν ορθώνουν λόγο εναντίον μου όταν αυτά που λέω «χαϊδεύουν» τ’ αυτιά τους κι εξυπηρετούν τις θέσεις και τα συμφέροντά τους. Αυτό είναι ένδειξη υποκρισίας. Εγώ, όμως και η Εκκλησία μας, δεν κρυβόμαστε πίσω από κανένα συμφέρον. Η κινητήρια δύναμή μας είναι η αυτοσυνειδησία μας, η ιστορία μας και η ανάγκη που θέλει την Εκκλησία σ’ αυτό τον τόπο ενεργό και ζωντανό οργανισμό και όχι πτώμα σε κατάσταση αποσύνθεσης. Ποτέ δε θεώρησα ότι αρθρώνω πολιτικό λόγο, με τη στενή έννοια του όρου. Ο λόγος ενός Προκα-θημένου έχει τη βαρύτητα που κουβαλά η ιδιότητά του και ασχολείται με όλα τα θέματα που άπτονται της κοινωνικής μας πραγματικότητας και ζωής. Ο ρόλος της Εκκλησίας δεν είναι μόνο να θυμιατίζει και να ψέλνει, είναι και να βρίσκεται δίπλα στα προβλήματα των ανθρώπων, αρωγός και συμπαραστάτης στην επίλυσή τους. Άλλωστε, πίσω από κάθε ζήτημα, έστω κι αν αυτό φαίνεται πολιτικό ή και υλιστικό ακόμα, διακρίνω πνευματικές διαστάσεις τις οποίες ο λόγος της Εκκλησίας οφείλει να φωτίσει. Με τη λογική των επικριτών μου η Εκκλησία δε θα έπρεπε να μιλήσει για τον πόλεμο που είναι αποτέλεσμα της ασυδοσίας και της ανοησίας των πολιτικών, δε θα έπρεπε ν’ ασχοληθεί με το θέμα των ναρκωτικών, να μιλήσει για την ανεργία, ν’ ασχοληθεί με τη φτώχια, που είναι αποτέλεσμα κακών πολιτικών επιλογών. Η διάθεση της Εκκλησίας να ομιλεί δεν είναι απλά δικαίωμά της είναι κυρίως υποχρέωσή της.

 

8η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Θα θέλαμε να σταθούμε, επίσης, σε ένα ακόμα γεγονός – σταθμό που συνέβη επί των ημερών σας. Στην επίσκεψη του Πάπα Ιωάννη Παύλου του Β΄ στην Αθήνα και στις αντιδράσεις που υπήρξαν από ένα κομμάτι της Εκκλησίας. Είναι ικανές αυτές οι αντιδράσεις να ανακόψουν μία πορεία διαλόγου όχι μόνο με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία αλλά και με άλλες Εκκλησίες και δόγματα;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Το αίτημα για την επίσκεψη του Πάπα στην Αθήνα, η οποία μας επεβλήθη, δεν προέκυψε από εμάς, είναι αλήθεια ότι απασχόλησε την Εκκλησία μας για πολύ καιρό. Η αποδοχή του ήταν προϊόν σκληρών διαπραγματεύσεων, επίπονων διεργασιών, αλλεπάλληλων συσκέψεων της Ιεράς Συνόδου, επαφών με εκπροσώπους του Μοναστικού και Θεολογικού κόσμου της πατρίδος μας, με παλαίμαχους πολιτικούς, με προσωπικότητες από όλους τους χώρους που αγαπούν και σέβονται την Εκκλησία και γνωρίζουν την ιστορία της. Όλοι είχαν τους ίδιους προβληματισμούς με εμάς, αλλά και όλοι, μηδενός εξαιρουμένου,  εισηγήθηκαν την αποδοχή της επίσκεψης διότι τυχόν άρνησή μας θα είχε ποικίλες δυσμενείς αντιδράσεις για την χώρα μας την ίδια και αλυσιδωτές συνέπειες, σε μια εποχή που αγωνίζεται να σταθεί και να ορθοποδήσει στο Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Έτσι δεχθήκαμε, πιστεύοντας ότι πράξαμε σωστά, κοιτώντας μπροστά κι όχι πίσω, διαφυλάττοντας την παράδοση και τις αρχές μας ως κόριν οφθαλμού κι έχοντας ήσυχη τη συνείδησή μας ότι σε τίποτα δεν υποχωρήσαμε, αλλά, αντιθέτως, προτάξαμε την αλήθεια της Ορθοδοξίας και διεκδικήσαμε τα ιστορικά δίκαιά μας με παρρησία.

          Αντιδράσεις υπήρξαν και αυτό ήταν αναμενόμενο. Σεβόμαστε τις διαφορετικές απόψεις και τις συζητούμε. Δεν ξιφουλκούμε, όμως, με κανένα, ούτε κηρύσσουμε ιερό πόλεμο, όπως αρέσκονται να κάνουν κάποιοι. Έχουμε την ευθύνη των επιλογών μας και θα δώσουμε λόγο στο Θεό γι’ αυτές. Οξείες αντιδράσεις ιερού πάθους δεν κάνουν καλό στην Εκκλησία, αντιθέτως την εκθέτουν διεθνώς. Η Εκκλησία μας ως φορέας της αλήθειας δεν έχει να φοβηθεί τίποτα με τέτοιου είδους επαφές. Της δίδεται, όμως, η ευκαιρία να διακηρύξει ότι είναι η Εκκλησία της αλήθειας, του ανοικτού πνεύματος, να προσφέρει στον κόσμο το μήνυμα της Ορθόδοξης πίστης, χωρίς κόμπλεξ και ανασφάλειες. Και, εν πάση περιπτώσει, γιατί πρέπει πάντα κάποιοι να γίνονται «Βασιλικότεροι του Βασιλέως», μήπως πιστεύουν ότι αγαπούν την Εκκλησία περισσότερο από τον Προκαθήμενό της και την Ιερά Σύνοδο; Αυτή την εντύπωση έχουν; Κακό στον εαυτό τους κάνουν και πλανώνται, δυστυχώς, πλάνην οικτράν.

          Όσον αφορά το διάλογο με τα άλλα Χριστιανικά δόγματα, αυτός δεν είναι καινούργια υπόθεση, κρατά δεκαετίες τώρα και εμείς συμμετέχουμε ισότιμα με τις άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες. Δεν αυτονομούμαστε αλλά και δε διστάζουμε να στηλιτεύσουμε τις εκτροπές των συζητητών μας (βλ. Ουνία), προβάλλοντας την αλήθεια και τις θέσεις της Ορθοδοξίας.

 

9η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Σε ποιό επίπεδο βρίσκονται οι σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Στο επίπεδο που βρίσκονταν πάντα. Είναι σχέσεις Μητρός Εκκλησίας προς θυγατέρα, ως προς την προέλευση και σχέση αδελφής Εκκλησίας προς αδελφή, ως προς την ισότιμη και παράλληλη παρουσία στον Ορθόδοξο κόσμο. Η Εκκλησία της Ελλάδος σέβεται και τιμά το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο, αναγνωρίζει την πολυσήμαντη ιστορική του διαδρομή και του αποδίδει τα πρωτεία τιμής που προβλέπονται στις Διορθόδοξες σχέσεις.

Παράλληλα, στηρίζουμε εμπράκτως το Οικουμενικό Πατριαρχείο προσφέροντάς του διαρκώς έμψυχο υλικό για την επάνδρωση τόσο των υπηρεσιών του στο Φανάρι, όσο και των επαρχιών του σ’ ολόκληρο τον κόσμο. Πιστεύουμε ότι μια συντονισμένη παρουσία και δράση των δύο Εκκλησιών θα είχε θαυμαστά αποτελέσματα στην προαγωγή του Ορθοδόξου πνεύματος και ήθους στη νέα Ευρώπη που δημιουργείται. Εμείς προσευχόμαστε και εργαζόμαστε προς αυτήν την κατεύθυνση, ευχόμενοι παράλληλα την άμεση άρση των όποιων εμποδίων.

Είναι αλήθεια, βέβαια, πως από την πλευρά μας τέθηκαν, τα τελευταία χρόνια, κάποια ζητήματα, με πνεύμα σεβασμού και φιλαδελφείας και ευελπιστούμε αυτά να συζητηθούν καλοπροαίρετα, κάποια στιγμή, μέσα σε κλίμα αμοιβαίας αγάπης και ειλικρίνειας. Η υλοποίηση των αιτημάτων που θέσαμε πιστεύουμε ότι θα ωφελήσει και τις δύο Εκκλησίες, θα τις ισχυροποιήσει και θα ενισχύσει, έτι περαιτέρω, τους μεταξύ μας δεσμούς.

 

10η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Πολλοί υποστηρίζουν ότι επί της Αρχιεπισκοπίας σας η Εκκλησία της Ελλάδος έγινε πιο κοσμική, με την έννοια ότι θέματα που αφορούν το εσωτερικό της γίνονται καθημερινά αντικείμενο δημοσιότητας από τα Μ.Μ.Ε. Ποιά είναι η δική σας σχέση με τα Μ.Μ.Ε. και γενικότερα με τη δημοσιότητα;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Κοσμική γίνεται μια Εκκλησία όταν αλλοτριώνεται, όταν αρνείται την παράδοσή της, όταν ξεπουλά τις αρχές της, όταν εισάγει στη ζωή της πρακτικές που απάδουν προς το ήθος της. Εμείς για την παράδοση, τις αρχές και το ήθος μας δίνουμε καθημερινές μάχες, σε σημείο να μας κατηγορούν για οπισθοδρόμηση, για πισωγύρισμα, για παρελθοντολογία κ.λπ. Άρα, δε συμβαίνει κάτι τέτοιο, μάλλον ισχύει το αντίθετο μέσα στα πλαίσια της άποψης που έχω για την δυναμική της παράδοσής μας, όπως την εξέφρασα πιο πάνω.

          Ως προς τη δημοσίευση θεμάτων που αφορούν το εσωτερικό της Εκκλησίας και γίνονται τροφή στα Μ.Μ.Ε. γι’ αυτό δε μέμφομαι τα Μ.Μ.Ε. αλλά εκείνους που εντελώς άκριτα και επιπόλαια, για τους λόγους που μόνο οι ίδιοι γνωρίζουν, φέρνουν στην επιφάνεια ζητήματα που μπορούν και πρέπει να λύνονται σε εσωτερικό επίπεδο και μέσα στα θεσμοθετημένα πλαίσια και όργανα της Εκκλησίας. Τέτοιου είδους θέματα αναφύονταν πάντα αλλά τα λύναμε οι ίδιοι προφυλάσσοντας την Εκκλησία από τις αυθαίρετες ερμηνείες του καθενός, αλλά και από τη διάθεση της αντιπαλότητας ή της φιλίας οποιουδήποτε προς την Εκκλησία.

          Από την άλλη πιστεύω ότι είναι απολύτως φυσιολογική η ενασχόληση των Μ.Μ.Ε. με την Εκκλησία και τον Προκαθήμενό της. Και αυτό συμβαίνει γιατί είμαστε ζωντανοί, γιατί δρούμε και όταν δρα κανείς υπάρχουν και οι αντιδράσεις, τα σχόλια, οι παρατηρήσεις. Όταν αδρανεί, τότε κανείς δεν ασχολείται μαζί του. Εγώ καυχώμαι για το γεγονός ότι καταστήσαμε και πάλι δραστήρια την Εκκλησία σε όλους τους τομείς. Έχω πει και άλλοτε και το ξαναλέω ότι από τη σιωπή του νεκροταφείου και την αδράνεια, χάριν της οποίας κανείς δεν ασχολείται μαζί μας, προτιμώ τον αγώνα και τη δράση, στη διάρκεια των οποίων σίγουρα υπάρχουν και απώλειες, αλλά επιτυγχάνονται και κατακτήσεις.

 

11η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Πιστεύετε ότι το κοινωνικό και φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας προβάλλεται όσο θα έπρεπε;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Μέχρι πρότινος είχαμε την εντύπωση πως τα έργα της Εκκλησίας δεν έχουν ανάγκη διαφήμισης και προβολής. Και αυτή η εντύπωση σχετιζόταν με τη σεμνότητα που διακρίνει την Εκκλησιαστική διακονία σε όλους τους τομείς και στη βεβαιότητα ότι ο λαός μας γνωρίζει τί πράττουμε σε κοινωνικό και φιλανθρωπικό επίπεδο, όπερ και συμβαίνει, γι’ αυτό και μας στηρίζει και μας ενισχύει με όλες του τις δυνάμεις. Αλλά στους σύγχρονους κανόνες του παιχνιδιού της ενημέρωσης, αυτή η τακτική δεν περνάει. Βλέπετε, ένα τέτοιο έργο που αναδεικνύει το ρόλο και την προσφορά της Εκκλησίας μας στο σύγχρονο κόσμο δεν «πουλάει», για να χρησιμοποιήσω την έκφραση του συρμού, δεν ελκύει τα Μ.Μ.Ε. Μερικά από αυτά ενδιαφέρονται για σκάνδαλα ή για τις οσμές σκανδάλων, για τις ανθρώπινες αδυναμίες των Εκκλησιαστικών, για ενδεχόμενες λάθος επιλογές. Ενδιαφέρονται για ό,τι θα ερεθίσει την κοινή γνώμη και θα προκαλέσει πικρόχολα σχόλια για την Εκκλησία. Αλλά αυτή η στάση δεν είναι ούτε ειλικρινής, ούτε ενδεδειγμένη.

          Για το λόγο αυτό και για να καταδειχθεί το γεγονός ότι η Εκκλησία της Ελλάδος πρωτοστατεί στον τομέα της κοινωνικής δράσης και προσφοράς, εκδώσαμε προσφάτως έναν ογκώδη καλαίσθητο τόμο, στον οποίο παρουσιάζονται, με στοιχεία και ντοκουμέντα, όλες οι δράσεις, τα έργα, τα ιδρύματα, οι προσπάθειές στους παραπάνω τομείς. Και αυτό δεν το κάναμε για να υπερηφανευτούμε, αλλά για ν’ αποκαταστήσουμε την κακοποιημένη αλήθεια και να μάθουν οι πάντες, επιτέλους, το δεδομένο και αυτονόητο: ότι η Εκκλησία μας είναι το στήριγμα και η απαντοχή του λαού μας σε όλους τους τομείς και σε όλες του τις ανάγκες, πνευματικές και υλικές, ανθρώπινες, καθημερινές.

 

12η ΕΡΩΤΗΣΗ

          «Είμαι κι εγώ ένας άνθρωπος» είχατε πει στην πρώτη συνέντευξη που παραχωρήσατε, μετά την εκλογή σας, στην εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ». Έχετε την αίσθηση ότι αυτή η ιδιότητα αναγνωρίζεται από τους πιστούς, τον Κλήρο και τους Ιεράρχες στο δύσκολο έργο που έχετε να επιτελέσετε;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Είναι εντελώς φυσικό όλοι να έχουν υψηλές απαιτήσεις από έναν ηγέτη, όπως κι εγώ έχω ανάλογες απαιτήσεις από εκείνους που με περιβάλουν και συνεργάζονται μαζί μου. Εκείνος που δέχθηκε και ανέλαβε την ευθύνη να ηγηθεί, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ενός  χώρου, πρέπει να είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμος να δεχθεί και την κριτική, τον έλεγχο και την παρατήρηση. Αυτό που είπα στην πρώτη μου συνέντευξη σχετιζόταν με το γεγονός ότι ως άνθρωπος έχω και ελαττώματα και αδυναμίες, σίγουρα κάνω λάθη και κάποιες φορές μετανιώνω για συγκεκριμένες επιλογές μου. Από τη στιγμή που ο ίδιος αναγνωρίζω στον εαυτό μου τις ανθρώπινες αδυναμίες, όπως θα έπρεπε να πράττουν οι πάντες, έχω το δικαίωμα να ζητώ και από τους άλλους να λαμβάνουν υπόψιν και αυτές όταν αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν τη  μάχαιρα της κριτικής. Συχνά, όμως, οι άνθρωποι ζητούν το απόλυτο. Είναι δυνατόν, νομίζετε, να υπάρξει κάτι τέτοιο; Μόνον ο Θεός έχει αυτή τη δυνατότητα να πράττει και να ενεργεί με απολύτως σωστό και αλάνθαστο τρόπο. Εμείς ως άνθρωποι κάνουμε λάθη. Σημασία έχει και αυτό είναι στόχος ζωής για μένα, να μαθαίνουμε μέσα από τα λάθη μας και να βελτιωνόμαστε συνεχώς.

 

13η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Κάποια άτομα που είχατε στο πλευρό σας, σήμερα αρθρογραφούν εναντίον των επιλογών σας. Αυτό είναι αποτέλεσμα μιας διαφορετικής θεώρησης των πραγμάτων ή επιβεβαιώνει τον κανόνα που θέλει τους ανθρώπους που βρίσκονται σε υψηλά αξιώματα να βιώνουν μοναχικό βίο;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Είναι αποτέλεσμα της ελευθερίας που επικρατεί μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας και της άνεσης, ως προς την έκφραση, που έχω παραχωρήσει σε όλους τους συνεργάτες μου. Είναι κάτι που με θλίβει, φυσικά, όταν γίνεται άκομψα και είναι ανθρώπινο αυτό, γιατί ο ίδιος έχω μάθει να προμαχώ για τους ανθρώπους μου, να βάζω τον εαυτό μου μπροστά για να τους προστατέψω, όταν βάλλονται και στενοχωρούνται. Έχω μάθει να  διευθετώ και να τακτοποιώ τις όποιες διαφορές και διαφωνίες σε προσωπικό επίπεδο και πάντα με διάθεση καταλλαγής, γιατί αυτό είναι το πνεύμα της Εκκλησίας. Με πονά, λοιπόν, γιατί είναι έξω από τη δική μου λογική, από την προσωπική μου κοσμοθεωρία, η οποία με έχει μάθει να έχω αγαθούς λογισμούς για τους ανθρώπους και να είμαι απονήρευτος. Κάποιοι, μάλιστα, μου λένε ότι δεν κάνω καλά γιατί αφήνω τον εαυτό μου εκτεθειμένο. Δεν πειράζει, όμως. Εγώ δεν κρατάω κακία σε κανένα, και συγχωρώ όλους όσοι ηθελημένα ή άθελά τους στάθηκαν απέναντί μου. Δεν έχω χρόνο να ασχοληθώ με ζητήματα αυτού του είδους που θεωρώ δευτερεύοντα. Με ενδιαφέρει η δόξα της Εκκλησίας και γι’ αυτήν αγωνίζομαι, χωρίς ν’ ασχολούμαι με τίποτα άλλο.

 

14η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Διακρίνετε στον νεοέλληνα στοιχεία τα οποία θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά ή θετικά το μέλλον του έθνους;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Δε μπορώ να μη θαυμάσω τον ψυχισμό του Έλληνα, όλων των εποχών, το αξεπέραστο φιλότιμό του, το πάθος του για τη Δημοκρατία και την ελευθερία, τους αγώνες του για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το χάρισμα της αντίστασης σε όλους τους τομείς και σε όλα τα πεδία, την αφοσίωσή του στην πίστη και τα ιδανικά του. Νομίζω ότι τα στοιχεία αυτά είναι τα καλύτερα εχέγγυα ως προς την ασφαλή πορεία του στο μέλλον. Η ιστορία δίδαξε πως κανείς δε μπόρεσε να μας κατακτήσει ποτέ και να μας κατανικήσει οριστικά με τη δύναμη των όπλων. Σήμερα επιχειρείται μια άλλου είδους κατάκτηση με τη δύναμη των οικονομικών μεγεθών, με το δέλεαρ της προόδου και της εξέλιξης. Εδώ πρέπει να μάθουμε να αντιστεκόμαστε. Όταν το καταφέρουμε αυτό θα μας σέβονται περισσότερο.

 

15η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Αν οι στόχοι σας την πρώτη πενταετία ήταν ο εκσυγχρονισμός, η ανανέωση και η αξιοκρατία, ποιές είναι οι προτεραιότητες και οι σκέψεις σας για το μέλλον της Εκκλησίας της Ελλάδος;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Το μέλλον της Εκκλησίας είναι στα χέρια του Θεού. Εκείνος είναι ο μέγας και ουσιαστικός πηδαλιούχος του σκάφους της Εκκλησίας, εμείς απλά είμαστε τα όργανά του, τα εργαλεία του για το ασφαλές ταξίδι της στο χρόνο και την ιστορία. Πίστευα πάντα και τώρα ακόμα περισσότερο, ότι πρέπει ν’ αγωνιστούμε να κρατήσουμε την Εκκλησία μας κοντά στο λαό, να μην πάψει ποτέ ο λαός μας ν΄ ακουμπά πάνω της με εμπιστοσύνη, να τη βλέπει ως μητέρα και τροφό του. Θέλω, λοιπόν, να κάνω συνείδηση στους νέους Κληρικούς ότι για να επιτύχουν πρέπει να κρατήσουν την Εκκλησία ανθρώπινη, κοντά στις ανάγκες του κόσμου, στήριγμα στα προβλήματά του, καταφυγή στα βάσανά του, γιατρό στις πληγές του.

 

16Η ΕΡΩΤΗΣΗ

          Σήμερα βιώνουμε έναν ακόμη πόλεμο. Δυστυχώς, παρά τις αντιδράσεις και τις διαδηλώσεις που υπήρξαν σ’ ολόκληρο τον κόσμο, η επέμβαση των Αμερικανών και των συμμάχων τους στο Ιράκ, δεν απετράπη. Οι λαοί και η Θρησκεία – όποια κι αν είναι η έκφρασή της ανά τον κόσμο – έχουν θέση και λόγο ή τελικά υπάρχει η απόλυτη επικράτηση των στρατηγικών επιλογών, των οικονομικών συμφερόντων και των γεωπολιτικών συσχετισμών που επιθυμούν οι ολίγοι;

 

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

          Δυστυχώς, όλοι μας συμπεραίνουμε ότι στην παγκόσμια πολιτική υπάρχει εμφανές έλλειμμα ήθους. Ούτε η βούληση των λαών, ούτε η Θρησκευτική πίστη είναι ικανές να συγκρατήσουν τον κατήφορο εκείνων που μετρούν τις τύχες του κόσμου με οικονομικά και συμφεροντολογικά μεγέθη και μόνο. Οι ηγέτες του κόσμου φέρονται σαν «Θεοί» επί γης, νομίζοντας ότι έχουν την εξουσία να επιβάλουν το θέλημά τους, καταστρέφοντας το ανθρώπινο πρόσωπο, υποβαθμίζοντας την αξία και τις προοπτικές του, οδηγώντας το σε μια, χωρίς προηγούμενο, παρακμή. Μη ξεχνούν, όμως, πως κάποτε θα δώσουν λόγο, αν όχι στους ανθρώπους, σίγουρα στο Θεό. Το χειρότερο, όμως, είναι πως ζητούν την άνωθεν κάλυψη για να καλύψουν τις ολέθριες επιλογές τους, επικαλούμενοι τη βοήθεια του Θεού, άραγε ποιού Θεού, για να σπείρουν τον όλεθρο και την καταστροφή, για να αιματοκυλήσουν τον κόσμο. Αυτό κι αν είναι παρακμή, αυτό κι αν είναι υποκρισία! Η Θρησκεία υπάρχει για να φωτίζει το δρόμο του ανθρώπου προς τα εμπρός, για να εμπνέει τον αγώνα και το δικαίωμα στη ζωή και τη δημιουργία και όχι για να χρησιμοποιείται από κάποιους ως άλλοθι για τη σπορά του θανάτου.

          Προσεύχομαι να σταματήσει γρήγορα αυτό το κακό, να σταματήσει να χύνεται αίμα αθώων θυσία στο βωμό της ανθρώπινης αλαζονείας. Προσεύχομαι να επικρατήσει όντως το θέλημα του Θεού και να γυρίσει γρήγορα σελίδα ο κόσμος, αφήνοντας πίσω του αυτές τις στιγμές της ντροπής και του αυτοεξευτελισμού. Σε αυτή την προσευχή καλώ και όλο τον κόσμο.

Sunday the 25th.