Εκτύπωση

 

Οι οικουμενικές αξίες της Εκκλησίας

Η έννοια του πλησίον στον χριστιανισμό και ο αγώνας εναντίον του ρατσισμού

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ  «Το Βήμα», Κυριακή 19 Απριλίου 1998

Η επικίνδυνη άνοδος, κατά τις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές στη Γαλλία, της δύναμης του ακροδεξιού κόμματος του κ. Λεπέν έχει δημιουργήσει κλίμα ανασφάλειας στους γάλλους δημοκρατικούς πολίτες, που ανησυχούν για την κλιμακούμενη αύξηση του ποσοστού των πολιτών εκείνων οι οποίοι αποδέχονται τη ρατσιστική φιλοσοφία του κόμματος αυτού που καλλιεργεί απροκάλυπτα αισθήματα αντιπάθειας και μίσους εναντίον των ξένων και ευνοεί εκδηλώσεις ρατσισμού και ξενοφοβίας.

Ηδη το Σάββατο 28.3.1998 100.000 διαδηλωτές ανταπεκρίθησαν στην πρόσκληση της Εθνικής Επιτροπής για επαγρύπνηση εναντίον της ακροδεξιάς παρατάξεως. Αλλά και τα άλλα κόμματα ανησυχούν και αναζητούν τρόπους εκσυγχρονισμού της πολιτικής ζωής της χώρας ώστε να εκλείψουν τέτοια φαινόμενα που θέτουν υπό δοκιμασίαν το πολιτικό σύστημά της. Ο γάλλος Πρόεδρος Jacques Chirac άρχισε από τη Δευτέρα 2.4.1998 τις διαβουλεύσεις επί του σημείου αυτού με εκπροσώπους των δημοκρατικών πολιτικών κομμάτων σε μια προσπάθεια διαφυγής από τα ρατσιστικά αδιέξοδα του «Εθνικού Μετώπου». Στον αγώνα κατά του ρατσισμού πήραν θέση και οι εκπρόσωποι των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών στη Γαλλία, που με κοινή τους Διακήρυξη εξέφρασαν τη ζωηρή ανησυχία τους για τις ρατσιστικές και αντισημιτικές θέσεις του ακροδεξιού κόμματος.

Ιδού το πλήρες κείμενο της Διακήρυξης: «Εξήντα χρόνια μετά από μία εποχή όπου κάποιες ιδεολογικές απόψεις και η αδιαφορία των αρμοδίων συνέβαλαν στη δημιουργία της Shoah, τώρα στο έτος που εορτάζεται η 50ή επέτειος της Παγκόσμιας Διακήρυξης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, οι υπεύθυνοι των μεγάλων θρησκευτικών ρευμάτων επιθυμούν να ελκύσουν την προσοχή του συνόλου των Γάλλων επί της απόλυτης ανάγκης της επανανακαλύψεως των θεμελιωδών αξιών της δημοκρατίας, μεταξύ των οποίων πρώτη είναι ο απόλυτος σεβασμός της αξίας κάθε ανθρώπου. Απαιτούν δε από τους πολιτικούς υπευθύνους να πράξουν παν το δυνατόν για να ξαναβρούν οι ψηφοφόροι των την εμπιστοσύνη απέναντί των». Τη Διακήρυξη υπογράφουν ο καθολικός Πρόεδρος της Συνόδου των γάλλων Επισκόπων Σεβ. Louis-Marie Bille, ο ορθόδοξος Μητροπολίτης Γαλλίας κ. Ιερεμίας, ο προτεστάντης πάστωρ, Πρόεδρος της προτεσταντικής ομοσπονδίας της Γαλλίας Jean Tartier, ο ιμάμης του μεγάλου Τεμένους των Παρισίων Dalil Boubakeur, ο Πρόεδρος του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου (ΚΙΣ) Jean Kahn και ο μέγας ραβίνος της Γαλλίας Joseph Sitzuk.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Διακήρυξη αυτή που στρέφεται κατά του «Εθνικού Μετώπου» είναι η τρίτη κατά σειράν που συνενώνει τους εκπροσώπους των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών της Γαλλίας. Η πρώτη ήταν στις 14.5.1983, όταν όλοι μαζί αντετάχθησαν στην προβολή της αυτοκτονίας, με αφορμή την έκδοση ενός βιβλίου που διαφήμιζε τρόπους για να αφαιρέσει κανείς τη ζωή του. Η δεύτερη ήταν στις 28.1.1998, όταν οι ίδιοι οι σημερινοί εκπρόσωποι των τριών θρησκειών εξεδήλωσαν την αλληλεγγύη τους προς τις γυναίκες, τα παιδιά και τους άνδρες της Αλγερίας θύματα της βίας και της βαρβαρότητος των φανατικών ισλαμιστών.
Οι Εκκλησίες κατά της ξενοφοβίας

Το τωρινό κείμενο κατά του ρατσισμού εκφράζει για άλλη μία φορά τις κοινές θέσεις των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών, επί της βάσεως βεβαίως των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και όχι τόσο της χριστιανικής διδασκαλίας για λόγους ευνοήτους, καθώς και την τολμηρή συστράτευσή των εναντίον ενός πολιτικού κόμματος που εμφανίζει σταδιακή αύξηση της δυνάμεώς του με ανάλογη προβολή αντιλήψεων για τη ζωή και την ειρηνική συνύπαρξη των πολιτών μέσα σε μια πολυφυλετική και πολυπολιτισμική κοινωνία. Η πρωτοβουλία για τη σύνταξη της Διακηρύξεως αυτής προήλθεν από τους Εβραίους, που έχουν κάθε λόγο να φοβούνται περισσότερο από οιονδήποτε άλλον τις συνέπειες ενός κύματος αντισημιτισμού, που μπορεί να σαρώσει τη χώρα. Την πρόταση δέχθηκαν ευχαρίστως οι λοιποί αντιπρόσωποι σαν ηθική τοποθέτηση απέναντι στο πρόβλημα, πράγμα που ανεγνώρισεν αμέσως ο κ. J. Kahn, Πρόεδρος του ΚΙΣ, δηλώσας ότι «δεν υπάρχει σ' αυτή την πρωτοβουλία καμία πρωτιά. Ολοι είμαστε ίσοι μπροστά σ' ένα τέτοιο διάβημα».

Η έννοια του πλησίον

Βεβαίως στο θέμα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας μόνο η χριστιανική πίστη έχει σαφείς και ξεκάθαρες θέσεις, που υπερβαίνουν τις ανθρώπινες αδυναμίες. Η έννοια του πλησίον στον Χριστιανισμό έχει τις διαστάσεις μιας σφαιρικής καθολικότητας, που αγκαλιάζει κάθε άνθρωπο όπου γης διαβιώνει. Ο Χριστιανισμός διδάσκει ότι ο Θεός «εποίησεν εξ ενός αίματος παν γένος ανθρώπων κατοικείν επί παν το πρόσωπον της γης» (Πρξ. ιζ, 26), θεωρώντας κάθε άνθρωπο παιδί του ίδιου Θεού και εικόνα Του επί της γης. Και ότι «ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Ελλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ. Πάντες γαρ υμείς είς εστε εν Χριστώ Ιησού» (Γαλ. γ, 28) απορρίπτοντας κάθε δυσμενή διάκριση με κριτήρια τις φυσικές διαφορότητες και καταφάσκοντας την ενότητα του γένους μας. Διδάσκει επίσης την αξία της αγάπης προς όλους αδιακρίτως και της αρετής της φιλοξενίας, υπενθυμίζοντας ότι στα παλιά χρόνια ο Αβραάμ και η γυναίκα του η Σάρρα επειδή απεδείχθησαν φιλόξενοι έναντι τριών νεαρών ανδρών, χωρίς να το ξέρουν αξιώθηκαν να φιλοξενήσουν τρεις απεσταλμένους από τον Θεό αγγέλους (Εβρ. ιγ, 2).

Και ο ίδιος ο Κύριός μας μάς εβεβαίωσε ότι πίσω από κάθε μικρό και ασήμαντο άνθρωπο σ' αυτόν εδώ τον κόσμο, που έχει ανάγκη βοηθείας, θα κρύβεται ο ίδιος, εις τρόπον ώστε ό,τι πρόκειται κανείς να προσφέρει για την ανακούφιση ενός τέτοιου ανθρώπου να θεωρείται ότι το προσφέρει στον ίδιο τον Θεάνθρωπο (Ματθ. κε, 45). Ειδικά δε σε ό,τι αφορά τους ξένους μάς εβεβαίωσε ότι το «ξένος ήμην και συνηγάγετέ με» (Ματθ. κε, 35) θα πει ο Κριτής προς τους δικαίους κατά την Μέλλουσα Κρίση, επισημαίνοντας την αρετή της αποδοχής και φιλοξενίας των ξένων σαν κριτήριο δικαιώσεως και εσωτερικής καλλιεργείας, παράλληλα προς άλλες εκδηλώσεις αδιάκριτης αγάπης που συνοδεύονται από κάποιο είδος θυσίας, όπως είναι, π.χ., η επίσκεψη σε ασθενείς, σε φυλακισμένους, η περίθαλψη των πτωχών κλπ.

Η παραβολή του Καλού Σαμαρείτη

Πολύ πριν από τη Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου η χριστιανική θρησκεία είχε διακηρύξει το ανεκτίμητο της αξίας του ανθρώπινου προσώπου, το απαραβίαστο της αξιοπρέπειάς του, την πολυτιμότητα της ψυχής, προς την οποίαν δεν μπορούν να αντιπαραβληθούν όλοι οι θησαυροί του κόσμου. Και στην παραβολή του Καλού Σαμαρείτη ο Κύριος προδιέγραψε τις συνθήκες υπό τις οποίες οι χριστιανοί οφείλουμε να επιδεικνύουμε την προς τον πλησίον αγάπη μας, ανεξαρτήτως αν εκείνος ανήκει σε άλλη φυλή ή θρησκεία ή φύλο. Και είναι απορίας άξιον αυτό που ισχυρίζεται το «Εθνικό Μέτωπο», ότι δηλαδή «είναι το μοναδικό κίνημα που αυτοπροβάλλεται για τον σεβασμό του στις αρχές του Δεκαλόγου και της χριστιανικής κληρονομιάς». Το ίδιο αυτό κόμμα, φανερά ενοχλημένο από τη Διακήρυξη των θρησκευτικών ηγετών, τους συνέστησε «να αφοσιωθούν στα θρησκευτικά τους καθήκοντα και να κοιτάξουν πώς θα γεμίσουν από κόσμο τις εκκλησίες των, τις συναγωγές των και τα τζαμιά των, αντί να ενισχύουν τις τάξεις των αριστερών».

Στη χώρα μας παρατηρείται τον τελευταίο καιρό έξαρση της ξενοφοβίας με πρωτάκουστες εκδηλώσεις αυτοπροστασίας συμπολιτών μας από τις εγκληματικές πράξεις αλβανών κυρίως κακοποιών, εκδηλώσεις που φθάνουν μέχρι του σημείου δημιουργίας περιφερειακών συνθηκών γκέτο σε βάρος όλων ανεξαιρέτως των προσφύγων από τη γειτονική χώρα, που φορτώνονται αδιακρίτως τη μομφή του επικίνδυνου για τη δημόσια και ιδιωτική ασφάλεια προσώπου. Τα φαινόμενα αυτά βεβαίως απεδοκίμασε και αποδοκιμάζει η νουνεχής ελληνική κοινωνία ως απαράδεκτα και μη συμβατά με τον ελληνοχριστιανικό μας πολιτισμό, που στην κλασική αρχαιότητα ανεβίβασε στο βάθρο της θεότητος, με τον Ξένιο Δία, την αρετή της φιλοξενίας.

Βεβαίως το πρόβλημα υπάρχει ως προς την ασφάλειά μας, δεδομένης της αδυναμίας του κράτους να προλάβει τις εγκληματικές πράξεις που τελούνται τον τελευταίο καιρό με ενοχλητική συχνότητα σε βάρος ανυποψίαστων και αδύναμων ανθρώπων. Οι άνθρωποι αυτοί πέφτουν θύματα κλοπών, ληστειών, σωματικών κακώσεων και άλλων αδίκων πράξεων, που έχουν προκαλέσει την αγανάκτηση των φιλήσυχων κατοίκων της χώρας μας, που ποτέ στο παρελθόν δεν είχαν δείξει σημεία τάσεων προς τον ρατσισμό. Αυτοί οι ίδιοι ήσαν άλλωστε εκείνοι που με μεγάλη προθυμία και ανθρωπισμό μέχρι χθες τροφοδοτούσαν με χρήματα και τρόφιμα, προεξαρχούσης της Εκκλησίας μας, τον λιμώττοντα πληθυσμό της γειτονικής χώρας, σε βαθμό και ρυθμούς αξιοθαύμαστους. Τώρα τα αισθήματα αυτά, υπό την πίεση των γεγονότων, τείνουν να μεταβληθούν και μάλιστα όχι μόνον έναντι των Αλβανών αλλά και των ομογενών μας Βορειοηπειρωτών, και ίσως και έναντι παντός ξένου πρόσφυγα που προέρχεται από τις χώρες του τέως υπαρκτού σοσιαλισμού.

Οχι «αυτοάμυνα» και αυτοδικία

Στην πατρίδα μας υπάρχουν σήμερα 600.000 αδήλωτοι πρόσφυγες ή λαθρομετανάστες. Το πρόβλημα όμως έτσι που αντιμετωπίζεται ξεφεύγει από την ορθή του διάσταση και συμβάλλει στη δημιουργία και παγίωση του κλίματος ξενοφοβίας και ρατσισμού. Κανένας δεν μπορεί να έχει αντίρρηση στη λήψη μέτρων ασφαλείας προς αποτροπήν τέτοιων εγκληματικών πράξεων, μέτρων προνοίας και προστασίας των πιο αδύνατων μελών της κοινωνίας, που είναι και τα συχνότερα θύματα των αδίκων επιθέσεων. Αλλο είναι όμως αυτό και άλλο η δημιουργία κλίματος ρατσισμού. Το κλίμα αυτό δεν μας συνιστά ούτε ως Ελληνες ούτε ως χριστιανούς ορθοδόξους. Αντιθέτως, μας εκθέτει σε όλο τον κόσμο και μας οδηγεί σε αυτοαναίρεση σε όλο το μήκος της πολιτισμικής ιστορικής διαδρομής μας. Οι διωκτικές αρχές ασφαλείας πρέπει να οργανωθούν καλύτερα για να μπορέσουν να προστατεύσουν αποτελεσματικά τα αγαθά της ζωής και της περιουσίας των πολιτών. Και εμείς θα πρέπει να αυτοκυριαρχηθούμε για να μη διολισθήσουμε σε επικίνδυνες πρακτικές «αυτοάμυνας» και αυτοδικίας, που απειλούν να οδηγήσουν σε ρατσιστική αντιμετώπιση των ξένων, έστω και επικίνδυνων, και δεν μας ταιριάζουν ούτε μπορεί να μας εκφράζουν ως λαό και ως πρόσωπα.

Δεν θα πρέπει όμως να αγνοήσουμε τα πολλαπλά προβλήματα που δημιουργούν στους ανθρώπους που καταφεύγουν στη χώρα μας για να βρουν μια καλύτερη τύχη η ανεργία και η αδιαφορία του κράτους. Εχουμε σκεφθεί πώς ζουν στην Ελλάδα όλοι αυτοί οι άτυχοι άνθρωποι, που ασφαλώς έχουν οικογένειες και παιδιά, χωρίς κάποια πρόνοια, χωρίς μόνιμη δουλειά, χωρίς πάγια έσοδα; Και βεβαίως οι εξ αυτών τίμιοι δεν θα καταφύγουν ποτέ στη βία και στο έγκλημα για να βρουν λύση στο πρόβλημά των. Πόσοι όμως από αυτούς διαθέτουν ισχυρές αντιστάσεις μέσα τους και πίστη ακράδαντη στις ηθικές αρχές και αξίες, όταν γεννήθηκαν και έζησαν σ' ένα καθεστώς που δεν είχε ηθική ούτε θεσμούς ούτε πνευματικότητα; Αν εμείς οι Ελληνες που έχουμε γαλουχηθεί μέσα στα νάματα της ελληνικής Ορθοδοξίας εμφανίζουμε ενίοτε εκφυλιστικά φαινόμενα διαπλοκής σε απάνθρωπες και ανέντιμες πράξεις, τι θα λέγαμε για τους πολίτες της Αλβανίας που δεν άκουσαν ποτέ για Θεό, για ψυχή, για εσωτερικότητα, για καλλιέργεια του πνεύματος και έμειναν στείροι, ιδιοτελείς και ατομιστές, όπως είναι από τη φύση του κάθε άνθρωπος που δεν έχει δεχθεί τον εγκεντρισμό του στην καλλιέλαιον του Χριστού;

Ο ίδιος ο Χριστός υπήρξε πρόσφυγας

Η Αγία Γραφή βεβαιώνει ότι «επιμελώς έγκειται η διάνοια του ανθρώπου επί τα πονηρά εκ νεότητος αυτού» και ότι χρειάζεται συνεχής και αδιάκοπος αγώνας για εσωτερική πνευματική καλλιέργεια, που είναι αγώνας ζωής, οδυνηρός και επίπονος μέχρις ότου αποδώσει τους πρώτους καρπούς. Η παράδοσή μας μάς έχει κληροδοτήσει παραδείγματα μεγάλου αλτρουισμού, αυτοθυσίας και προσφοράς έναντι ακόμη και ανάξιων να γίνουν αποδέκτες των ανθρώπων, μόνο και μόνο για να τηρηθούν οι ηθικές αρχές του πολιτισμού μας, χάριν της αρετής και μόνον. Και η παράδοση αυτή πρέπει και τώρα να γίνει οδηγός μας που οι πράξεις βίας των προσφύγων συνιστούν ισχυρό πειρασμό για την παράκαμψη των προστακτικών της. Σ' αυτό μπορεί και πρέπει να βοηθήσει ενεργά με την ποιμαντική της φροντίδα η Εκκλησία συμφιλιώνουσα ξένους και ντόπιους. Ο ίδιος ο Χριστός υπήρξε πρόσφυγας στην Αίγυπτο, διωγμένος από την καταστροφική μανία του Ηρώδη. Αιτίες της ξενοφοβίας είναι ο φόβος για τους άλλους και ο εγωισμός μας, η προκατάληψη και η έλλειψη σωστής ενημέρωσης. Ο τριαδικός Θεός της κοινωνίας και της αγάπης προβάλλεται ως πρότυπο για μια λογική και συνεπή συμπεριφορά μας έναντι των ξένων.

Ο κάθε άνθρωπος καλείται κάποιες φορές στη ζωή του να κάνει κρίσιμες επιλογές, που σηματοδοτούν το πνευματικό του επίπεδο. Η στάση μας απέναντι στα φαινόμενα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας ανήκει σ' αυτές τις στιγμές. Που ή μας κρίνουν απορριπτικά ή μας δικαιώνουν καταξιωτικά.

 

Wednesday the 13th.